خبر نورآباد » سایت های ممسنی و رستم » ممسنی و رستم
کد خبر : 9131
دوشنبه - 27 فروردین 1397 - 17:01

فلج شدن کشاورزی ممسنی و رستم قابل پیش بینی است / رادیو ممسنی + عنوان

رادیو ممسنی:

به خاطر نبود برنامه الگوی مناسب کشت در منطقه، روند فلج شدن کشاورزی در ممسنی و رستم امری قابل پیش بینی است.فرسایش سطحی خاک، به کارگیری بیش از حد سم های گوناگون آفت کش، حشره کش و کودهای شیمیایی از جمله تضعیف کنندگان خاک بوده اند.منابع جنگلی ممسنی و رستم هم بواسطه خشکسالی ها و سودجویی ها، سالها است از مرحله خطر گذشته و وارد مرحله نابودی قرار گرفته است.چاره ای جز حرکت به سمت کار اصولی وجود ندارد در غیر این صورت باید منتظر از بین رفتن کشاورزی و تولیدات آن در ممسنی و رستم باشیم. از فرمانداران دو شهرستان ممسنی و رستم و نیز نماینده مردم این دو شهرستان در مجلس شورای اسلامی تقاضا می شود که در این خصوص پیگیری های لازم را بعمل آورند.

“خبر نورآباد”  یادداشت:فرزاد نظری_در جلسات، محافل و نشست های اداری و سیاسی شهرستانهای ممسنی و رستم به کرات از این منطقه به عنوان مناطق مستعد با منابع آب و خاک فراوان یاد می شود که خود جای بحث دارد. با توجه به وجود شرایط بحرانی آب و به خطر افتادن کشاورزی در منطقه که در اثر استفاده بی رویه از منابع آب و خاک رخ داده است، بحث تغییر الگوی کشت مطرح می شود و در همین زمینه مطالب و دستورالعمل های زیادی در قالب دستورالعمل و بخشنامه  ابلاغ می شود.

به طور مختصر دو موضوع را در سطح رسانه ها و جلسات اداری قابل طرح و بررسی می دانم.
 اول موضوع این که سال ها است که دیگر نمی توان از ممسنی و رستم بعنوان مالک منابع سرشار آب و خاک مناسب یاد کرد و جمله کلیشه ای «ممسنی و رستم همیشه دارای خاک حاصل خیز و آبهای فراوان است» را مورد بازبینی قرار دهیم. اراضی کشاورزی دشت های فهلیان، جنجان، زیردو، مصیری و منگودرز چندین سال است که به خاطر از نفس افتادن رودخانه فهلیان و مستهلک بودن کانال های آبرسانی کشاورزی و نبود بند انحرافی، قادر به استفاده از آبهای جاری نمی باشند و به مرور کشت و زرع در این مناطق رو به نابودی رفته است. دشت های بردنگان، چم گل، مال محمود ، عالیوند و آهنگری در عمل چیزی به نام آب جاری ندارند و عمده تکیه کشاورزی این مناطق از آب زیرزمینی است که سالانه سطح آن در حال پایین رفتن است. کشاورزی حومه شهر نورآباد نیز چنین وضعیتی را دارد و منهای مناطقی از جاوید و دشمن زیاری و بخش سه رستم که به آب جاری دسترسی دارند، بقیه نقاط ممسنی و رستم متکی به آب زیر زمینی و نزولات آسمانی است. وضعیت خاک شاید در ظاهر مناسب باشد اما واقعیت نشان می دهد که بدرفتاری بهره وران بخش کشاورزی با خاک جهت افزایش درآمد، باعث تخریب بافت خاک و برهم ریختن ترکیبات آلی، کانی و عناصر زنده آن مانند میکروارگانیسم های مفید ، حشرات و کرم های موجود درخاک شده اند و این در معنی یعنی توان خاک را برای تولیدات کشاورزی پایین آورده اند و در آینده ای نه چندان دور، خاک ها برای تولید کم رمق و کم توان خواهند شد. به عبارتی فرسایش سطحی خاک، به کارگیری بیش از حد سم های گوناگون آفت کش، حشره کش و کودهای شیمیایی از جمله تضعیف کنندگان خاک بوده اند. وضعیت منابع دیگر منطقه هم بهتر از این دو مورد نیست. منابع جنگلی ممسنی و رستم هم بواسطه خشکسالی ها و سودجویی ها، سالها است از مرحله خطر گذشته و وارد مرحله نابودی قرار گرفته است. اراضی ملی که گونه های گیاهی و جانوری را در دل خود جا داده است، متاسفانه سالها است که به بهانه های غیرقابل توجیه کشاورزی و یا صنعتی واگذار شده و یا هم توسط بومیان منطقه به روش های گوناگون مانند تاسیس طرح های کشاورزی و دامپروری تغییر کاربری پیدا کرده اند. مابقی این زمین ها در سایه کشاورزی های ظاهری تحت تصرف قرار گرفته اند. اینها بخشی از واقعیات است که کمتر مطرح می شوند و از طرفی جهت جبران خسارات آن نیز تدبیری اندیشیده نمی شود.
مورد دوم در ابتدای این نوشته عنوان کردم بحث «تغییر الگوی کشت» بود که در این چند سال به دفعات از مجامع گوناگون شنیده می شود. در این فرایند دو مبحث را داریم: یکی توان تولیدی یک منطقه جهت تولید نوع محصول کشاورزی و دیگری محدودیت های اقلیمی برای تولید است.
به طور ساده، این که چقدر نیاز داریم و چه منابعی داریم را باید این الگو* جواب دهد و یا این که چه چیزی را تولید کنیم و چقدر تولید کنیم و در چه زمانی و در کجا. این پاسخ های به ظاهر ساده را باید سالها قبل مورد سنجش قرار می دادیم تا به امروز بر سر آینده مبهم کشاورزی در منطقه قرار نمی گرفتیم. در عمل شاید دستگاههای مسئول طرح هایی را ارائه دهند اما چون پایه کار جهت این کار مهم سفت نشده است نباید به پایداری چنین طرحی خوش بین باشیم. اما چرا؟
در حال حاضر به خاطر نبود چنین طرح و برنامه ای در منطقه و اجرا نشدن چنین الگویی در کشاورزی، منابعی را که در اول مطلب مورد اشاره قرار دادم را یا در حال نبودی می بینیم و یا در خطر نابودی هستند. به عبارتی به خاطر نبود برنامه الگوی مناسب کشت در منطقه، روند فلج شدن کشاورزی در ممسنی و رستم امری قابل پیش بینی است. اما آیا در چنین شرایطی راهی را می توان متصور بود ؟

راههای زیادی وجود دارد اما بیشتر صاحب نظران برنامه ریزی اقتصاد کشاورزی بر این باور هستند که با مطالعه منطقه از حیث اکوسیستم که شامل همه عناصر آب ، خاک، رطوبت، ارتفاع از سطح دریا و دیگر پتانسیل هایی چون بررسی ابعاد فیزیکی و شیمیایی آب و خاک و… می توان به یک برنامه پیشنهادی مناسب برای آن منطقه دست پیدا کرد که مطابق آن برنامه ها، الگویی برای کشت پیشنهاد کرد که در این بین یکی از مواردی که کمتر مورد بررسی عملی قرار گرفته ولی در محافل و همایش ها از آن بسیار نام برده می شود، تهیه طرح « آمایش سرزمینی» است که همه مسائل را بصورت متوازن در نظر می گیرد. با این طرح توان اکولوژیکی منطقه ارزیابی می شود. مطابق تعریف، آمایش سرزمین عبارت است از توزیع هماهنگ و متناسب جغرافیایی همه امور اقتصادی، اجتماعی درخور منابع طبیعی و انسانی منطقه است که با این طرح می توان روابط بین انسان، زمین و نوع فعالیت ها را برای بهبود زندگی مردم منطقه تنظیم کرد. به واسطه این طرح، استفاده از منابع مورد بحث متناسب خواهد بود و محیط زیست و منابع طبیعی هم رو به زوال نخواهند رفت. اما شاید بیان این چنین برنامه برای امروز خیلی دیر شده است. سالهاست که آب جهت کشت های نامتناسب در ممسنی و رستم هدر رفته است و همچنین به موازات این مسئله خاک نیز مورد بدرفتاری قرار گرفته است. آن چیزی که در مبحث آمایش سرزمینی مدنظر است، بهره برداری مناسب از منابع و امکانات جهت بهبود وضع مادی و معیشتی در مناطق است که طبیعی است که نتایج داده های هر منطقه ای نسبت به دیگری متفاوت است.
 در مواد ۱۸۱ تا ۱۸۴برنامه پنجم توسعه به موضوع آمایش سرزمینی پرداخته شده است اما به دستگاه متولی آن اشاره ای نشده است. به طور کلی در ضوابط ملی آمایش در بخش کشاورزی مواردی همچون: انجام فعالیت های کشاورزی بر اساس تعاملات آب و نوع فعالیت، تجدید نظر در الگوهای کشت برای کاهش دادن محصولات آب بر که بازدهی اقتصادی کمی دارند مانند صیفی جات و یا ممنوع کردن کشت در مکانهای نامناسب مانند شیب ها که منجر به فرسایش خاک می شوند، توجه شده است. توجه به گسترش گلخانه ها هم در این برنامه ها وجود دارد. به طور کلی این گونه برنامه ها بر حفظ و نگهداری منابع آب و خاک و محیط زیست تاکید دارد و هر چند اجرای آن از طرف دستگاههای دولتی به خاطر طولانی بودن پروسه کاری مربوطه، دچار اختلال هایی خواهد بود اما در شرایط کنونی که با معضلات مورد اشاره روبرو هستیم ، چاره ای جز حرکت به سمت کار اصولی وجود ندارد در غیر این صورت باید منتظر از بین رفتن کشاورزی و تولیدات آن در ممسنی و رستم باشیم. از فرمانداران دو شهرستان ممسنی و رستم و نیز نماینده مردم این دو شهرستان در مجلس شورای اسلامی تقاضا می شود که در این خصوص پیگیری های لازم را بعمل آورند.

*الگوی کشت عبارتست از : تعیین یک نظام کشاورزی با مزیت اقتصادی پایدار مبتنی بر سیاست‌های کلان کشور، دانش بومی کشاورزان و بهره‌گیری بهینه از پتانسیل‌های منطقه‌ای با رعایت اصول اکوفیزیولوژیک تولید محصولات کشاورزی در راستای حفظ محیط زیست.

* آمایش سرزمین اهدافی از جمله ایجاد برنامه صحیح و اصولی برای استفاده از سرزمین و منابع طبیعی را دنبال میکند به طوری که استفاده و بهره برداری در طول زمان باعث تخریب محیط زیست و منابع طبیعی نشود. به طور کلی آمایش سرزمین در ایران ۳ مرحله دارد: مرحله اول: تهیه طرح پایه آمایش سرزمین. مرحله دوم: تهیه طرح آمایش مناطق. مرحله سوم: تهیه برنامه های توسعه مناطق است که سخت ترین مرحله مربوط به مرحله دوم است که تعیین کننده توان منطقه است.

منبع: خبرنورآباد